Glycerin là gì? Không phải mối nguy trong kem đánh răng. Glycerin giả mới là mối nguy
Năm 1779, trong một hiệu thuốc ở thị trấn nhỏ Köping của Thụy Điển, Carl Wilhelm Scheele đun dầu ô liu với litharge, một loại oxit chì màu vàng. Khi chất béo đã thành xà phòng, phần nước còn lại có vị ngọt. Scheele gọi thứ siro ấy là nguyên lý ngọt của chất béo. Nhiều thập kỷ sau, nhà hóa học Pháp Michel Eugène Chevreul đặt cho nó một cái tên dựng trên chữ Hy Lạp nghĩa là ngọt: glycerine. Câu trả lời đầu tiên cho câu hỏi glycerin là gì nằm ở đó.
Hãy lật tuýp kem đánh răng của bạn lại. Glycerin có lẽ là chữ thứ ba hoặc thứ tư ở mặt sau, và từ cuối thập niên 1990 nó mang theo một lời đồn: nó phủ lên răng bạn như lớp vecni, phải súc miệng 27 lần mới sạch, và trong lúc nó còn bám ở đó men răng không thể tự phục hồi. Có thể bạn đã gặp lời đồn ấy trên một nhãn ghi “không chứa glycerin”, hoặc trong một video ngắn quay trên bồn rửa mặt.
Câu trả lời ngắn trước. Chưa ai từng đếm 27 lần súc miệng ấy. Glycerin tan hoàn toàn trong nước, và thử nghiệm duy nhất trong phòng thí nghiệm để nó trên bề mặt răng trần trong hai phút không thấy gì cả. Nỗi sợ glycerin thật sự xứng đáng có mặt trong một câu chuyện về kem đánh răng là một chuyện khác, và nó đã giết người: một chất lỏng bán dưới tên glycerin nhưng hoàn toàn không phải glycerin.
Con số 27 lần súc miệng từ đâu ra
Con số này bắt nguồn từ Gerard F. Judd, người tự nhận là nhà hóa học và tự xuất bản cuốn sách của mình, Good Teeth, Birth to Death, vào cuối thập niên 1990. Ông khẳng định glycerin dính đến mức phải rửa 27 lần mới trôi, và lớp màng ấy ngăn khoáng chất quay trở lại men răng. Cuốn sách không đưa ra thí nghiệm nào đằng sau con số. Các nha sĩ từng đi tìm một nghiên cứu ủng hộ nó nói rằng họ chưa bao giờ tìm thấy.
Hóa học thì ít kịch tính hơn. Glycerol, tên mà các nhà hóa học gọi glycerin, hòa lẫn với nước theo bất kỳ tỷ lệ nào. Nó không nổi trên mặt nước như dầu, và không đông lại thành một lớp da. Trong miệng, nó gặp nước bọt, thứ bạn tiết ra cả ngày, và lần nhổ đầu tiên đã mang nó ra ngoài cùng bọt.
Kính hiển vi đã thấy gì trên răng
Năm 1993, một nhóm từ Đại học Bergen kiểm tra xem thứ gì thực sự bịt kín các ống ngà đang mở của ngà răng bị lộ, những kênh li ti khiến răng ê buốt. Mỗi chất được để trên ngà răng trong hai phút, rồi bề mặt được đưa vào kính hiển vi điện tử quét. Một loại nhựa nha khoa đông cứng bằng ánh sáng bịt kín các ống ngà trọn vẹn nhất. Glycerin hoàn toàn không có tác dụng; các chất fluoride trong cùng thử nghiệm cũng vậy (Knight et al. 1993).
Một lớp phủ trông như thế dưới độ phóng đại: đó là lớp nhựa. Glycerin không để lại gì để chụp ảnh. Nếu bạn từng trả thêm tiền cho một tuýp kem vì nó hứa giúp răng bạn tránh một lớp màng, điều này đáng để biết. Lớp màng ấy chưa bao giờ được tìm thấy.
Bên dưới còn một sự thật lặng lẽ hơn. Một khuôn miệng khỏe mạnh vốn đã trao đổi glycerol. Năm 2023, các nhà nghiên cứu ở Oregon cho thấy Corynebacterium durum, một vi khuẩn phổ biến trong mảng bám răng khỏe mạnh, giải phóng glycerol, và Streptococcus sanguinis, một trong những liên cầu khuẩn gắn với sức khỏe răng miệng, dùng nó làm thức ăn; khi gen nó cần cho việc đó bị tắt đi, mối quan hệ đối tác này yếu đi (Treerat et al. 2023).
Thứ glycerin đã giết người không phải là glycerin
Tháng 9 năm 2006, người dân ở Panama bắt đầu đổ bệnh sau khi uống một loại thuốc cảm do các quan chức chính phủ pha chế. “Glycerin” trong đó đã đi từ một nhà máy ở Trung Quốc qua các thương lái ở Bắc Kinh và Barcelona, kèm giấy chứng nhận cam kết độ tinh khiết 99,5 %. Thực ra đó là diethylene glycol, một chất lỏng công nghiệp rẻ hơn. Đến tháng 5 năm 2007, The New York Times đếm được 365 ca tử vong do các gia đình báo lại, 100 ca trong số đó đã được xác nhận. FDA phát hiện chất lỏng bán dưới tên glycerin là hỗn hợp sorbitol và diethylene glycol, chứa chưa đến 1 % glycerin.
Cũng tháng 5 ấy, Panama tìm thấy diethylene glycol trong kem đánh răng sản xuất tại Trung Quốc. Ngày 1 tháng 6 năm 2007, Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) khuyến cáo người tiêu dùng tránh kem đánh răng sản xuất tại Trung Quốc, và giữ lại một lô hàng chứa khoảng 3 % diethylene glycol tính theo khối lượng. Bài học không nằm ở phân tử trên nhãn của bạn. Mối nguy là một chất lỏng rẻ hơn khoác tên glycerin, và thứ bảo vệ bạn trước nó là xét nghiệm nguyên liệu thô trong phòng thí nghiệm, chứ không phải một tuýp kem không có glycerin.
Glycerin thực sự làm gì trong tuýp kem của bạn
Nó là chất giữ ẩm: nó giữ nước, nên kem luôn mềm và không khô thành vảy cứng ở miệng tuýp. Nó cho kem độ đặc và một vị ngọt thoang thoảng. Nó làm việc cùng sorbitol, chất giữ ẩm còn lại trên hầu hết các nhãn, mà chúng tôi đã xem xét trong bài sorbitol trong kem đánh răng.
Bảy trong chín loại kem đánh răng của chúng tôi có glycerin, ở vị trí thứ hai đến thứ tư trong danh sách thành phần; GINGER FORCE và INNOWEISS không có. Đó là một thông tin về công thức, không phải lời hứa về tác dụng.
Lần tới khi một nhãn bán cho bạn dòng chữ “không chứa glycerin”, hãy đọc nó đúng như bản chất: việc loại bỏ một mối nguy mà chưa ai từng đo. Những câu hỏi đáng đặt ra cho bất kỳ tuýp kem nào thì cũ hơn và nhàm hơn. Nhãn có nói thật về những gì bên trong không, và bạn có chải răng đủ lâu để bất cứ thứ gì trong đó có ý nghĩa không?
Glycerin chưa bao giờ phủ lên răng của ai. Thứ glycerin duy nhất từng làm hại con người là thứ không phải glycerin.