What causes tooth decay: ang dalas ang nagtatakda ng atake, ang dami ang nagtakda ng sira
Mga panahong unang pinastahan ang ngipin mo, may nagturo sa iyo ng patakaran. Hindi raw ang dami ng asukal ang sumisira sa ngipin, kundi ang dalas. Isang tsokolate pagkatapos ng tanghalian, ayos lang; isang supot ng kendi na ngunguyain buong hapon, hindi. Isa ito sa iilang payo ng dentista na kaya ulitin ng halos lahat, at parang pisika ang tunog. Ang sagot nito sa what causes tooth decay ay galing sa isang eksperimentong hindi na kailanman papayagang ulitin — at nang sa wakas ay subukin sa karaniwang mga adulto sa loob ng isang dekada, ang kalahating naaalala ng lahat ay hindi tumayo.
Kaya, sa dosis ba o sa orasan nagmumula ang sira? Maikling sagot muna. Ang dalas ng pagkain mo ng asukal ang nagpapasya kung ilang atake ng asido ang titiisin ng ngipin mo sa isang araw. Ang dami naman ang nagpasya, sa pinakamahabang pag-aaral sa mga adulto na mayroon tayo, kung ilang sira ang talagang nagkaroon ang mga tao: sa 1 702 adulto sa Finland, ang dami ng asukal ang sumabay sa sira, hindi ang dalas. Parehong tumatakbo ang dalawang orasan. Isa lang sa kanila ang sinabing puwede mong balewalain.
Ang eksperimento sa likod ng patakaran ay imposible na ngayon
Mula 1945 hanggang 1953, sa ospital ng Vipeholm malapit sa Lund, Sweden, sinundan ng mga mananaliksik ang 436 na pasyente sa loob ng limang taon at isang bagay lang ang binago: ang asukal. May mga grupong binigyan ng dagdag na asukal kasabay ng pagkain, tunaw sa inumin o hinurno sa tinapay. Ang iba ay binigyan sa pagitan ng mga kain, bilang toffee — walo o dalawampu't apat na piraso, ginawang dumikit sa ngipin. Ang mga pasyente ay mga taong may kapansanan sa pag-iisip, at walang humingi ng kanilang pahintulot.
Pinakamalaki ang pagtaas ng sira sa mga grupong kumain ng malagkit na asukal sa pagitan ng mga kain, at huminto ito nang bumalik sa normal ang pagkain. Ang asukal kasabay ng pagkain ay mas kaunti ang inilipat sa mga numero. Ang papel noong 1954 ang naging patakarang alam mo. Sumang-ayon ang kimika: noong dekada 1940, sinukat ni Robert Stephan ang asim ng plaque matapos magmumog ng tubig na may asukal. Umabot ito sa pinakamababa sa loob ng mga 5–20 minuto at kumailangan ng 30–60 minuto bago bumalik. Bawat meryenda ay bumibili ng bagong hukay ng asido.
Ang tahimik na inakala ng patakaran
Inakala nito na mapaghihiwalay ang dalawang orasan. Sa Vipeholm, puwede: ang kusina ang nagtakda ng gramo, ang ward ang nagtakda ng oras. Sa totoong buhay, hindi. Ang madalas magmeryenda ay kadalasang mas marami ring asukal sa kabuuan, at ang kumakain ng mas maraming asukal ay kadalasang mas madalas magmeryenda. Ang sabihing dalas lang ang mahalaga ay parang pagsabing libre ang kabuuan.
Noong 2014, isang sistematikong review para sa World Health Organization ang sumuri sa 55 kwalipikadong pag-aaral tungkol sa dami ng asukal at karies. 42 sa 50 na pag-aaral sa mga bata at 5 sa 5 sa mga adulto ang nakakita ng kahit isang positibong ugnayan: mas maraming asukal, mas maraming sira. Ang ebidensyang mas kaunti ang sira kapag ang free sugars ay nasa ilalim ng 10 % ng enerhiya sa isang araw ay itinuring na katamtaman; ang 5 % na hangganan ay nagpakita ng ugnayan, pero sa napakahinang ebidensya.
Saka dumating ang pagsubok na hindi pa nahaharap ng patakaran. Sinundan ng mga mananaliksik mula London at Finland ang 1 702 na adulto sa mga pambansang survey noong 2000, 2004/05 at 2011, at sinukat ang asukal gamit ang validated na food-frequency questionnaire. Nang ilagay ang dami at dalas sa iisang modelo, ang dami ang may makabuluhang ugnayan sa bulok, nawawala at pinastahang ngipin sa buong panahon ng pagsunod. Ang dalas, hindi. Apatnapu't tatlong kurbadong modelo ang sinubok; walang mas bumagay kaysa tuwid na linya — walang ligtas na talampas, dalisdis lang.
Totoo ang dalawang orasan, at magkaiba ang singil nila
Hindi nito pinabubulaanan si Stephan. Bawat tikim ng asukal ay may kapalit pa ring isang hukay ng asido sa enamel; kimika iyon. Iba ang sinasabi ng datos ng Finland: sa paglipas ng mga taon, ang kabuuang dosis ang lumalabas sa bibig. Ang dalas ang nagtatakda ng bilang ng atake sa isang araw. Ang dami ang nagtatakda ng singil sa isang dekada. At ipinakita mismo ng Vipeholm kung gaano kaiba ang mga tao: ang ilang pasyente ay nagkaroon ng maraming bagong sira sa pagkaing halos hindi tumama sa iba. Ang bibig mo ay maaaring mas mapagpatawad o mas mahigpit kaysa karaniwan, at walang label na magsasabi sa iyo.
Baka ikaw mismo ang taong hindi nagmemeryenda pero umiinom ng dalawang kapeng may asukal at juice sa tanghalian, sigurado na nasa ligtas na panig ka ng patakaran. Ayon sa orasan, oo. Ayon sa timbangan, hindi.
Ang kontrolado mo ngayong hapon
Dalawang linya ang kapaki-pakinabang na patakaran, hindi isa. Itabi ang asukal sa oras ng kain, dahil bawat dagdag na pagkakataon ay isa pang kalahating oras ng asido. At bilangin ang gramo, dahil pareho lang ang pagdagdag nila, isahang kain man o labindalawa. Ang lata ng biskwit na abot-kamay sa keyboard ay nagpapabayad sa iyo sa dalawang orasan nang sabay.
Ganito rin katapat sa tubo. Ang aming toothpaste na SYMBIOS at EVOLUTION kids ay may xylitol sa sangkap, isang pampatamis na hindi kayang i-ferment ng S. mutans, ang pangunahing bakterya ng karies. Parehong walang fluoride ang mga ito, kaya ang natuklasan sa Finland na ang araw-araw na fluoride toothpaste ay nagpahina sa ugnayan ng asukal at sira ay hindi amin. At walang toothpaste, pati ang amin, na bumubura sa gramong nakain mo na.
Sabi ng patakaran, bantayan ang orasan. Sabi ng ebidensya, bantayan ang orasan at ang timbangan — at ang pinayagan kang balewalain ang siya palang binibilang ng ngipin mo sa buong panahon.