Tooth Enamel sa Numero: Kasingtigas ng Kutsilyo, 2.5 mm ang Kapal, at Hindi na Tumutubo Muli
Noong 1812, kinailangan ng Alemang mineralogist na si Friedrich Mohs ng isang simpleng paraan upang makilala ang isang bato mula sa iba habang nasa field. Pumili siya ng sampung mineral at inayos ang mga ito ayon sa iisang pagsubok: alin ang nakagagasgas sa alin. Nasa 1 ang talc, nasa 10 ang diyamante. Sa bilang na 5 inilagay niya ang apatite, isang mineral na gawa sa calcium at phosphate. Mga bato ang inaayos niya. Nang hindi niya alam, nabigyan din niya ng ranggo ang pinakamatigas na bagay na nililikha ng katawan ng tao. Ang tooth enamel, o enamel ng ngipin, ay binubuo ng mga kristal ng apatite, at sa kanyang iskala ay nasa 5 ito.
Narito ang patong na ginagamit mo sa pagngiti, sa mga numero: gaano ito katigas, gaano kakapal, saan ito gawa, at ang iisang numerong pinakamahalaga sa lahat, na walang iba kundi zero.
Gaano katigas ang tooth enamel?
Sa Mohs scale, kahati ng enamel ang ranggong 5 ng apatite, ang mismong mineral nito. Bilang paghahambing, inilalagay ng parehong sanggunian sa heolohiya ang kuko sa 2 hanggang 2.5 at ang talim ng kutsilyo sa 5 hanggang 6.5. Ang ibabaw ng iyong mga ngipin ay nasa parehong hanay ng bakal ng kutsilyo sa kusina. Mas malambot ang patong sa ilalim nito, ang dentin: sa tatlong tisyung may mineral sa isang ngipin, ang enamel ang pinakamatigas.
Ang matigas ay hindi nangangahulugang hindi nababasag. Gasgas ang sinukat ni Mohs, hindi pagtama, at ang matigas na materyal ay maaari pa ring mabungi sa isang biglaan at matalim na untog. Tinatawag ng isang review noong 2009 tungkol sa regeneration ng enamel ang enamel na isang likas na bioceramic, matigas ngunit matibay laban sa pagbitak at pagkapudpod, at iniuugnay ang balanseng iyon sa paraan ng pagkakabuo nito. Ang pagbasag ng mani, pagbukas ng takip ng bote o pagngata ng yelo gamit ang ngipin ay sumusubok mismo sa katangiang hindi kailanman sinukat ng iskala.
Gaano kakapal ang tooth enamel?
Sa pinakamakapal na bahagi nito, sa mga cusp na pangnguya ng mga ngipin sa likod, mga 2.5 mm ang enamel. Sa ilalim ng mikroskopyo, hinabi ito mula sa mga rod na 3 hanggang 5 micrometre lamang ang lapad, at bawat rod ay malamang na gawa ng iisang selula, isang ameloblast.
Mabagal magtayo ang mga selulang ito. Ipinapakita ng mga growth line sa enamel na halos 4 micrometre bawat araw ang inilalatag ng mga ameloblast, at may mas magaspang na guhit tuwing 5 hanggang 10 araw. Sa ganitong bilis, kailangan ng 2.5 mm ang mga 625 araw ng walang patid na trabaho. Sarili naming kuwenta iyan, hindi sukat, ngunit nagbibigay ito ng ideya ng laki: ang pinakamakapal na enamel sa iyong mga bagang ay inabot ng mahigit isang taon bago nabuo, at buo na itong lahat bago pa lumabas ang ngipin sa gilagid.
Saan gawa ang tooth enamel?
Ayon sa timbang, ang ganap na enamel ay mga 95 % mineral, 1 hanggang 2 % organikong materyal at 2 hanggang 4 % tubig, ayon sa isang review noong 2017 sa Physiological Reviews. Hindi ganito ang simula nito. Habang nabubuo, ang matrix ay mga 70 % tubig at protina at 30 % lamang ang mineral; pagkatapos ay binubuwag ng mga selula ang halos lahat ng protinang iyon at hinahayaang punuin ng mga kristal ang espasyong naiwan nito. Ang buto ay may buhay na selula at collagen sa loob. Ang enamel ay wala ni isa man sa dalawa.
Tumutubo bang muli ang tooth enamel?
Ito ang numerong mahalaga: 0. Kapag tapos na ang enamel, humihinto sa paggawa at nawawala ang mga selulang bumuo nito. Malinaw ang sinabi ng review noong 2017: walang collagen ang enamel at, kapag nabuo na, wala na itong mga selula, kaya hindi nito kayang muling hubugin ang sarili. Ang nabaling buto ay naghihilom. Ang ibabaw ng enamel na nabungi o napudpod ay hindi muling bumubuo ng sarili.
May isang detalyeng dapat malaman. May dalang calcium at phosphate ang laway, at sa napakaagang yugto, kapag pinalambot pa lamang ng asido ang ibabaw at naging puting mantsang parang tisa, maaaring bumalik ang mga mineral. Ipinaliliwanag ng isang papel noong 2003 sa Journal of the Canadian Dental Association kung bakit posible ang maagang pagkukumpuning iyon, samantalang ang enamel na natunaw na ng asido ay hindi na maibabalik. Idinagdag pa nito na walang iisang takdang critical pH: ang punto kung kailan nagsisimulang matunaw ang enamel ay nakadepende sa dami ng calcium at phosphate sa paligid nito.
Ang asido sa iyong baso
Dito umaabot ang mga numero sa iyong ref. Sa isang pananaliksik na inilathala noong 2016, sinukat ng mga Amerikanong mananaliksik ang pH ng 379 inumin na binili sa karaniwang mga tindahan. 93 % ang may pH na mas mababa sa 4.0, ang sonang itinuturing ng mga awtor na erosive, at 39 % ang mas mababa sa 3.0, na tinatawag nilang extremely erosive. 7 % lamang ang minimally erosive.
Ano ang ibig sabihin ng mga numero para sa iyo
Ang enamel na mayroon ka ngayon ang lahat ng enamel na magkakaroon ka. Isang beses lamang itong inilatag, ilang micrometre bawat araw, bago pa lumitaw ang iyong mga ngipin, at wala nang selulang natitira para dagdagan ito. Kaya ang matatalinong gawi ay ang mga tahimik: inumin ang maaasim na inumin habang kumakain sa halip na sipsipin buong hapon, ipaubaya ang mga balat ng mani sa nutcracker at hindi sa iyong mga bagang, at linisin ang ibabaw ng ngipin dalawang beses bawat araw, para magkaroon ng pagkakataong tumigas muli ang maliliit na bahaging lumambot.
Binigyan ito ni Mohs ng 5 sa 10. Isang pagkakataon lang ang ibinigay dito ng kalikasan. Ingatan mo ito na parang ito lang ang mayroon ka.