Aspirin không phải thuốc giảm đau răng khi đặt lên răng: viên thuốc làm bỏng nướu, cơn đau vẫn còn
Hai giờ sáng, một chiếc răng hàm nhức từng cơn. Bạn tìm thấy một viên aspirin, và một lời khuyên cũ hiện về: muốn thuốc giảm đau răng có tác dụng, hãy đặt nó ngay lên răng để thuốc đi thẳng tới chỗ đau. Nghe thì hợp lý. Nhưng sai, theo cách mà nướu của bạn sẽ nhớ lâu. Viên thuốc nằm trên răng gần như không làm dịu cơn nhức, và có thể để lại một mảng mô bị bỏng trắng, rát, còn đau nhiều ngày sau khi răng đã được chữa. Academy of General Dentistry (Hội Nha khoa Tổng quát Hoa Kỳ) xếp đúng thói quen này vào danh sách lầm tưởng, và các nha sĩ đã ghi nhận những vết bỏng nó gây ra suốt nửa thế kỷ.
Để hiểu vì sao, hãy theo dấu viên thuốc. Aspirin là acid acetylsalicylic, được tạo ra trong phòng thí nghiệm của Bayer năm 1897 và đăng ký nhãn hiệu ngày 6 tháng 3 năm 1899. Hơn bảy mươi năm, người ta dùng nó mà không biết nó hoạt động thế nào. Rồi năm 1971, nhà dược lý học người Anh John Vane chứng minh aspirin ngăn cơ thể tạo ra prostaglandin, những chất truyền tin bật lên cơn đau và sưng ở nơi mô bị viêm. Phát hiện ấy được trao giải Nobel năm 1982, và nó chứa toàn bộ lời giải cho lầm tưởng này.
Cơn đau răng thực sự nằm ở đâu
Cơn đau răng không nằm trên bề mặt răng. Nó đến từ tủy, phần lõi mềm gồm dây thần kinh và mạch máu được bịt kín bên trong răng dưới lớp men và ngà, hoặc từ mô quanh chân răng nằm sâu trong xương hàm. Đó là nơi prostaglandin đang được tạo ra. Men răng là chất cứng nhất trong cơ thể bạn, và nó được tạo ra để chặn mọi thứ ở bên ngoài. Viên thuốc nằm phía ngoài không thể thấm qua men để tới dây thần kinh.
Aspirin tới tủy răng theo đúng con đường nó tới cơn đau đầu: bạn nuốt nó, nó được hấp thu ở dạ dày và ruột, rồi máu mang nó tới mọi mô, kể cả động mạch nhỏ đi vào mỗi chiếc răng qua chóp chân răng. Năm 2015, Academy of General Dentistry nói rõ: aspirin chặn cơn đau sau khi được nuốt vào. Khi ép vào nướu, chỉ một lượng nhỏ thuốc vào được máu, quá ít để làm dịu dây thần kinh.
Viên thuốc làm gì với nướu của bạn
Điều viên thuốc thực sự làm là nằm trên mô ướt như một chất acid. Khi tan ra sát nướu hoặc mặt trong má, nó làm tổn thương lớp niêm mạc mỏng của miệng, bề mặt chuyển trắng và nhăn, rồi bong ra để lại vết loét rát. Nha sĩ gọi đó là bỏng aspirin. Năm 1975, Journal of the American Dental Association công bố một ca tổn thương miệng do aspirin, khỏi hẳn khi bệnh nhân ngừng dùng thuốc. Năm 1989, cùng tạp chí đó mô tả một bé gái 4 tuổi ngủ thiếp đi khi năm viên aspirin dạng nhai vẫn còn trong má và thức dậy với vết bỏng niêm mạc. Những ca tương tự tiếp theo vào năm 1998 và 2023; trong ca gần nhất, một phụ nữ lớn tuổi có thói quen nhai một loại thuốc giảm đau chứa aspirin thấy lớp niêm mạc miệng bắt đầu bong tróc.
Vậy là cuộc đổi chác lệch hẳn một bên. Một bên, chiếc răng gần như không được dịu đau thêm chút nào. Bên kia là vết thương thứ hai trong miệng, ngay cạnh vấn đề đầu tiên, khiến việc ăn uống và chải răng khó hơn trong lúc bạn chờ gặp nha sĩ.
Đau răng nên làm gì
Thuốc giảm đau răng tác động từ bên trong, nên phải được nuốt. Năm 2018, một tổng quan các tổng quan hệ thống trên Journal of the American Dental Association đã so sánh các thuốc giảm đau cho cơn đau răng cấp. Cân bằng tốt nhất giữa lợi ích và tác hại đến từ các thuốc giảm đau có tác dụng chống viêm, như ibuprofen, dùng riêng hoặc cùng paracetamol (acetaminophen). Hãy uống bất kỳ thuốc nào trong số đó qua đường miệng, với nước, theo liều ghi trên nhãn, và hỏi dược sĩ nếu bạn đang dùng thuốc khác. Tại Vương quốc Anh, aspirin không được dùng cho trẻ dưới 16 tuổi trừ khi bác sĩ kê đơn, vì nguy cơ hội chứng Reye, nên đó không phải lời giải cho một đứa trẻ bị đau răng.
Rồi hãy coi thuốc giảm đau là chiếc cầu tạm, không phải cách chữa. Nó vặn nhỏ tín hiệu, nhưng nguyên nhân, dù là lỗ sâu chạm tới dây thần kinh, vết nứt hay nhiễm trùng ở chân răng, vẫn tiếp diễn. Hãy đặt lịch nha sĩ. Đi khám gấp nếu mặt hoặc hàm sưng, nếu bạn sốt, hoặc nếu cơn đau khiến bạn mất ngủ dù đã uống thuốc.
Nếu bạn đã thử mẹo đặt viên thuốc, hãy dừng lại, súc miệng bằng nước lọc và để yên mảng trắng; những vết bỏng được mô tả trên các tạp chí đều lành khi ngừng tiếp xúc. Cho tới khi lành, hãy chải nhẹ nhàng quanh chỗ đó. Một chiếc bàn chải thật mềm sẽ giúp ích: SENSITIV của chúng tôi có lông DuPont Tynex siêu mềm. Để hiểu thêm về lông bàn chải, hãy đọc bàn chải lông mềm hay lông vừa.
Aspirin chỉ chống đau răng từ bên trong: hãy nuốt nó, đừng bao giờ đặt nó lên nướu, và để nha sĩ tìm ra điều gì đang gây đau.